Soyuq havada əllərin və ayaqların üşüməsi adətən orqanizmin normal reaksiyasıdır. Lakin ətraf yaxşı qızdırıldığı halda belə ətraflar daim buz kimi qalırsa, bunun səbəbi yalnız soyuğa fərdi həssaslıq olmaya bilər.
Bəzən bu əlamət qanazlığı, qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulması, qan dövranı problemləri və ya Reyno sindromu ilə əlaqəli olur.
Bu barədə Egeszseg Kalauz nəşri yazıb.
Soyuqda əllər və ayaqlar niyə üşüyür?
Ətraf mühitin temperaturu aşağı düşəndə orqanizm daxili orqanların istiliyini qorumağa çalışır. Bunun üçün dəri və ətraflardakı kiçik damarlar daralır, həmin nahiyələrə gedən qan axını azalır.
Bu səbəbdən əllərin və ayaqların barmaqları bədənin digər hissələrindən daha tez üşüyür. İsti məkana qayıtdıqdan sonra qan dövranı tədricən bərpa olunur və ətraflar isinməyə başlayır.
Lakin soyuqluq hissi davamlıdırsa və aydın səbəb yoxdursa, buna diqqət yetirmək lazımdır. Xüsusilə keyimə, iynələnmə, ağrı, şişkinlik, halsızlıq və ya barmaqların rənginin dəyişməsi müşahidə olunursa, həkimə müraciət etmək məsləhətdir.
Qanazlığı əlləri və ayaqları soyuqlaşdıra bilər
Mümkün səbəblərdən biri qanazlığıdır. Bu zaman orqanizmdə toxumalara oksigeni normal şəkildə daşımaq üçün kifayət qədər sağlam eritrosit olmur.
Daim soyuq əllər və ayaqlarla yanaşı yorğunluq, halsızlıq, başgicəllənmə, baş ağrısı və nəfəs darlığı da yarana bilər. Bəzi insanlarda dərinin solğunlaşması, ürək döyüntülərinin sürətlənməsi və ya nizamsızlaşması müşahidə edilir.
Dəmir çatışmazlığında dırnaqların kövrəkləşməsi, dildə ağrı, narahat ayaqlar sindromu və buz, torpaq və gil kimi qida olmayan maddələrə qeyri-adi istək də meydana çıxa bilər.
Ancaq yalnız əllərin və ayaqların soyuq olması səbəbindən özbaşına dəmir preparatı qəbul etmək düzgün deyil. Qanazlığının müxtəlif səbəbləri ola bilər və orqanizmdə dəmirin həddindən artıq olması da zərər verə bilər.
Səbəb qalxanabənzər vəz ola bilər
Daim üşümək hipotireozun – qalxanabənzər vəzin kifayət qədər hormon istehsal etmədiyi vəziyyətin – əlamətlərindən biri ola bilər.
Hormonların səviyyəsi azaldıqda maddələr mübadiləsi yavaşlayır və insan əvvəllər normal qəbul etdiyi temperaturda belə daha çox üşüməyə başlaya bilər.
Hipotireoz zamanı xroniki yorğunluq, dərinin quruması, çəki artımı, qəbizlik, saç tökülməsi və menstrual sikldə dəyişikliklər də müşahidə oluna bilər.
Bununla belə, yalnız soyuq əllər və ayaqlar hipotireoz diaqnozu üçün kifayət deyil.
Barmaqların rənginin dəyişməsi Reyno sindromuna işarə edə bilər
Digər mümkün səbəb Reyno sindromudur. Bu zaman kiçik qan damarları soyuğa və ya emosional gərginliyə həddindən artıq reaksiya verərək kəskin şəkildə daralır.
Qan təchizatının müvəqqəti pisləşməsi nəticəsində tutma zamanı barmaqlar çox soyuqlaşa və keyiyə bilər. Dəri əvvəlcə ağarır, daha sonra göyümtül rəng ala bilər.
Qan dövranı bərpa olunarkən isə iynələnmə, nəbz vurması hissi, ağrı və ya şişkinlik yarana bilər.
Belə tutmanın baş verməsi üçün mütləq şaxtada olmaq lazım deyil. Soyuq su, kondisioner, dondurulmuş məhsullarla təmas və hətta güclü emosional stress də buna səbəb ola bilər.
Soyuq ayaqlar qan dövranı problemini göstərə bilər
Ayaqlarda soyuqluq hissi bəzən qan təchizatının zəifləməsi ilə əlaqəli olur. Məsələn, periferik arteriya xəstəlikləri zamanı qan ayaqlara və pəncələrə daha zəif çatır.
Soyuqluq ağrı, keyimə, dərinin rənginin dəyişməsi və gec sağalan yaralarla birlikdə müşahidə olunursa, buna xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.
Səbəb periferik sinirlərin fəaliyyəti ilə də bağlı ola bilər. Məsələn, diabet zamanı yaranan neyropatiya insanın ayaqlarını soyuq hiss etməsinə səbəb ola bilər, halbuki toxunduqda dəri normal temperaturda ola bilər.
Periferik sinirlərin zədələnməsi travmalar, bəzi vitaminlərin çatışmazlığı, müəyyən autoimmun xəstəliklər, hipotireoz və bəzi dərmanların qəbulu ilə də əlaqəli ola bilər.
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əllər və ayaqlar yalnız soyuq havada üşüyür və isti məkana qayıtdıqdan sonra tez isinirsə, bu, əksər hallarda normal fizioloji reaksiyadır.
Amma ətraflar isti və rahat temperaturda belə daim soyuq qalırsa, bu hal yaxın zamanda yaranıbsa və ya getdikcə güclənirsə, problemi həkimlə müzakirə etmək məsləhətdir.
Xüsusilə keyimə, iynələnmə, ağrı, güclü halsızlıq, dərinin rənginin dəyişməsi, ciddi yorğunluq, solğunluq, başgicəllənmə, nəfəs darlığı və səbəbsiz çəki dəyişməsi kimi əlamətlər də varsa, tibbi qiymətləndirmə vacibdir.
Əllərin və ayaqların soyuq olması öz-özlüyündə konkret xəstəliyi müəyyən etməyə imkan vermir. Əlamətin nə vaxt başladığı, hansı şəraitdə yarandığı, dərinin həqiqətən soyuq olub-olmaması, rənginin dəyişib-dəyişməməsi və digər müşayiət olunan əlamətlər nəzərə alınmalıdır.
