Meyvə və tərəvəzin faydası təkcə onun növündən deyil, necə və hansı formada qəbul edilməsindən də asılıdır. Xüsusilə arterial təzyiqə nəzarət edən insanlar üçün təzə meyvələr, quru meyvələr və şirələr arasında ciddi fərq var.
Qarabaginfo.az bildirir ki, bu barədə Verywell Health yazır.
Ürək-damar sisteminin sağlamlığını qorumaq üçün mütəxəssislər əsasən meyvə və tərəvəzin təzə və bütöv halda yeyilməsini tövsiyə edirlər. Bunun əsas səbəbi onların tərkibindəki lif, kalium və polifenolların daha əlçatan olmasıdır.
Kalium təzyiq üçün niyə vacibdir?
Təzə meyvələrdə olan kalium orqanizmdə natriumun təsirini qismən balanslaşdırmağa və normal arterial təzyiqin qorunmasına kömək edir. Bu baxımdan albalı və gavalı kimi meyvələr də faydalı seçim hesab olunur.
Onların tərkibində həmçinin lif və polifenollar var. Lif toxluq hissini uzadır və qidalanmanın ümumi keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir. Polifenollar isə antioksidant xüsusiyyətləri ilə seçilir və damarların normal fəaliyyətinin qorunmasına kömək edə bilər.
Təzyiqə nəzarət üçün geniş istifadə olunan DASH qidalanma modelində də təzə meyvə və tərəvəzlərə üstünlük verilir.
Bəs quru meyvə?
Quru meyvə də faydalı qida ola bilər. Lakin burada əsas məsələ porsiyadır.
Meyvə qurudularkən tərkibindəki suyun böyük hissəsi itir. Nəticədə şəkər, karbohidrat, kalium və kalori daha kiçik həcmdə cəmlənir. Yəni bir ovuc quru gavalı və ya quru albalı, ölçüsünə görə düşündüyümüzdən daha çox kalori və şəkər ehtiva edə bilər.
Bundan başqa, emal zamanı temperaturdan asılı olaraq C vitamini kimi bəzi həssas maddələrin miqdarı azala bilər.
Bu səbəbdən çəkisinə və qan şəkərinə nəzarət edən insanların quru meyvə qəbulunda porsiyaya diqqət etməsi vacibdir.
Meyvə şirəsi daha faydalıdır?
İlk baxışdan təbii meyvə şirəsi sağlam seçim kimi görünür. Lakin bütöv meyvə ilə müqayisədə onun əhəmiyyətli çatışmazlığı var: lifin böyük hissəsi itir.
Məsələn, bir neçə meyvədən hazırlanan şirəni qısa müddətdə içmək mümkündür. Halbuki həmin miqdarda meyvəni bütöv şəkildə yemək daha çox vaxt aparır və insanı daha yaxşı tox saxlayır.
Şirə formasında meyvənin şəkəri də daha asan və sürətlə qəbul edilir. Buna görə təzyiqə faydalı qidalanma modelində bütöv meyvələrə üstünlük vermək daha məqsədəuyğundur.
Albalı və gavalı təzyiqi aşağı salır?
Bu meyvələr kalium və polifenollar, o cümlədən antosianinlərlə zəngindir. Bu maddələrin damarların fəaliyyətinə və oksidləşdirici stressin azalmasına müsbət təsir göstərə biləcəyi düşünülür.
Amma mühüm məqam var: mövcud klinik tədqiqatlar albalı və gavalının müntəzəm yeyilməsinin arterial təzyiqi nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı saldığını qəti şəkildə sübut etmir.
Yəni bu meyvələri dərman kimi qəbul etmək düzgün deyil.
Təzyiqə nəzarət etmək istəyənlər üçün ən yaxşı seçim meyvəni bütöv halda yeməkdir. Quru meyvələr az miqdarda, şirələr isə daha ölçülü qəbul edilməlidir. Əsas məqsəd isə yalnız bir məhsula bel bağlamaq deyil, kalium, lif, tərəvəz, meyvə və digər faydalı qidalarla zəngin balanslı qidalanma qurmaqdır.
