İnsanların çoxu qulaqda arabir yaranan cingilti və ya küyü ağır iş günündən sonra ortaya çıxan adi narahatlıq hesab edir. Lakin bu, həmişə belə deyil.

Qulaqda cingilti, uğultu və ya vızıltı hissi bir çox insana tanışdır. Bəzən bu hisslər konsertdən sonra, uzun müddət səs-küylü yerdə qaldıqda və ya güclü yorğunluq zamanı yaranır və tədricən öz-özünə yox olur. Ancaq kənardan heç bir səs gəlmədiyi halda qulaqda yad səslər davam edirsə, bu, tibbi müayinə tələb edən vəziyyətin əlaməti ola bilər.

Bu barədə Macarıstanın Egészség Kalauz tibbi nəşri yazır.

Qulaqda küy nədən yaranır?

Tinnitus xarici səs mənbəyi olmadığı halda insanın müxtəlif səslər eşitməsi vəziyyətidir. İnsan bir və ya hər iki qulağında cingilti, fit səsi, uğultu və ya xışıltı hiss edə bilər. Bunun səbəbləri nisbətən zərərsiz problemlərdən tutmuş xüsusi müalicə tələb edən xəstəliklərə qədər dəyişir.

Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri yüksək səsin təsiridir. Musiqini yüksək səslə dinləmək, səs-küylü mühitdə işləmək və digər güclü akustik təsirlər daxili qulağın həssas strukturlarını zədələyə və davamlı küyün yaranmasına səbəb ola bilər.

Problem qulaq infeksiyaları, qulaq kanalında kükürdün toplanması, baş və boyun travmaları fonunda da yarana bilər. Bəzi hallarda bu əlamət çənə oynağının fəaliyyətindəki pozuntularla əlaqəli olur.

Nadir hallarda səbəb akustik nevroma — adətən xoşxassəli olan və eşitmə-vestibulyar siniri əhatə edən hüceyrələrdən inkişaf edən şiş ola bilər. Şiş böyüdükcə bir qulaqda küy, eşitmənin zəifləməsi və tarazlığın pozulması yarana bilər. Lakin qulaqda küyün olması öz-özlüyündə şişin mövcudluğu demək deyil.

Ürək döyüntüsü ilə eyni ritmdə yaranan küyə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Belə səs qan dövranının xüsusiyyətləri, arterial təzyiqin yüksəlməsi və ateroskleroz da daxil olmaqla damar dəyişiklikləri ilə əlaqəli ola bilər. Bu halda əlamətin dəqiq səbəbini müəyyənləşdirmək vacibdir.

Bəzi ümumi xəstəliklər də eşitmə sisteminə və səslərin qavranılmasına təsir göstərə bilər. Bunlara qanazlığı, şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzin fəaliyyətində pozuntular, miqren və bəzi autoimmun xəstəliklər daxildir. Bununla belə, sadalanan xəstəliklərdən birinin olması qulaqdakı küyün mütləq həmin səbəbdən yarandığını göstərmir.

Hansı hallarda həkimə müraciəti gecikdirmək olmaz?

Qulaqda cingilti və ya uğultu müntəzəm təkrarlanırsa, uzun müddət davam edirsə, güclənirsə, yuxuya və gündəlik fəaliyyətə mane olursa, həkimə müraciət etmək lazımdır.

Əlamət qəfil yaranıbsa və ya başqa narahatedici simptomlarla müşayiət olunursa, müəyyən müddətin keçməsini gözləmək düzgün deyil.

Xüsusilə aşağıdakı hallara diqqət yetirilməlidir:

Qulaqdakı küy qəfil eşitmə itkisi ilə müşayiət olunursa, həkimə müraciəti növbəti planlı qəbuladək təxirə salmaq olmaz.

Həkimlər qulaqdakı küyün səbəbini necə müəyyən edirlər?

Müayinə adətən həkimin xəstə ilə söhbəti ilə başlayır. Küyün xarakteri, nə vaxt yarandığı, yanaşı simptomlar və qəbul edilən dərmanlar barədə məlumat toplanır. Daha sonra qulaq müayinə edilir ki, kükürd tıxacı, iltihab və digər görünən səbəblər müəyyənləşdirilsin.

Zərurət olduqda eşitmə testi — audiometriya aparılır. Bu müayinə eşitmənin zəifləyib-zəifləmədiyini və problemin hansı səviyyədə olduğunu müəyyən etməyə kömək edir. Əlamətlərdən asılı olaraq qan analizləri və ya damarların müayinəsi də tələb oluna bilər.

Maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) bütün xəstələrə təyin edilmir. Məsələn, bir qulaqda davamlı küy, iki qulaq arasında eşitmə fərqi və ya müəyyən nevroloji səbəblərə şübhə olduqda bu müayinə lazım gələ bilər. Nəbzlə eyni ritmdə yaranan küy zamanı isə həkim qan axınının qiymətləndirilməsi üçün xüsusi müayinələr tövsiyə edə bilər.

Müayinələrin seçimi konkret klinik vəziyyətdən asılıdır. Qulaqda küyü olan hər bir insan üçün eyni analiz və müayinələr toplusu mövcud deyil.