ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranı iqtisadi cəhətdən sıxışdırmaq üçün hazırladığı genişmiqyaslı planın icrası Vaşinqtonun özündə ciddi problemlə üzləşib. İrana qarşı sanksiya kampaniyasının əsas alətlərindən biri hesab olunan ABŞ Maliyyə Nazirliyində son aylarda yüksək vəzifəli məmurların kütləvi şəkildə ayrılması diqqət çəkir.
Politico yazır ki, Trampın ikinci prezidentlik müddətinin əvvəlindən etibarən nazirliyi Senat tərəfindən təsdiqlənmiş ən azı 7 yüksək vəzifəli məmur tərk edib. Onların arasında maliyyə nazirinin müavini, baş hüquq məsləhətçisi, yüksək rütbəli sanksiya üzrə mütəxəssis və ABŞ Vergi Xidmətinin rəhbəri də olub.
Kadr itkisi yalnız bu vəzifələrlə məhdudlaşmır. 2025-ci ilin fevralından 2026-cı ilin iyununa qədər Maliyyə Nazirliyindən Senatın təsdiqinə ehtiyac olmayan təxminən 40 siyasi təyinatlı da ayrılıb. Onların bəziləri administrasiyada cəmi bir neçə ay işləyib.
İran planının əsas yükü Maliyyə Nazirliyinin üzərindədir
Kadr itkiləri ABŞ-ın İranla bağlı yeni strategiyası fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent daha əvvəl Tehrana qarşı “misli görünməmiş iqtisadi təzyiq” tətbiq ediləcəyini vəd edib.
Vaşinqtonun strategiyası İranın maliyyə gəlirlərinin bir neçə istiqamətdən məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutur.
ABŞ-ın diqqətində İranın neft ixracı, “kölgə donanması” adlandırılan tanker şəbəkəsi, kriptovalyuta platformaları, İran hakimiyyəti ilə əlaqəli şəxslərin xaricdəki aktivləri, İran enerji resurslarının ticarətində iştirak edən şirkətlər var.
Tramp ötən həftə İranla bağlı iqtisadi müharibəyə keçildiyini açıqlayıb və Tehranla maliyyə və ticarət əlaqələrini davam etdirən dövlət və şirkətləri nəticələrlə hədələyib.
ABŞ-ın özündə niyə kadr itkisi baş verir?
Politiconun məlumatına görə, məmurların ayrılmasının səbəbləri müxtəlifdir.
Bəzi hallarda bunun administrasiya daxilindəki fikir ayrılıqları və Ağ Evin qərarların daha sürətlə icra olunmasını tələb etməsi ilə bağlı olduğu bildirilir.
Digər məmurların tutduqları vəzifələrin tələblərinə uyğun gəlmədiyi, bir qisminin isə özəl sektordan daha sərfəli təkliflər aldığı qeyd olunur.
Ağ Ev isə baş verənləri sistemli böhran kimi qiymətləndirmir. Administrasiya nümayəndələri bildirirlər ki, Maliyyə Nazirliyinin mütəxəssislərinə Wall Street-də böyük tələbat var və onların biznes sektoruna keçməsi qeyri-adi hal deyil.
İranla mübarizə komandaya əlavə yük gətirir
Əsas problem isə Maliyyə Nazirliyində qalan komandanın üzərinə düşən yükün artmasıdır.
Nazirlik eyni vaxtda İran əleyhinə sanksiyaları həyata keçirməli, ABŞ-ın dövlət borcunu idarə etməli, vergi siyasətini formalaşdırmalı, maliyyə sektoruna nəzarət etməli və borc bazarında yaranan qeyri-sabitliyə reaksiya verməlidir.
Bu səbəbdən yüksək vəzifəli kadrların ardıcıl şəkildə ayrılması ABŞ-ın İrana qarşı hazırladığı iqtisadi təzyiq kampaniyasının idarəetmə və icra imkanları ilə bağlı suallar yaradır.
