Azərbaycanla Yunanıstan arasında enerji əməkdaşlığı yeni mərhələyə keçir. İki ölkə arasında qaz, yaşıl enerji, elektrik infrastrukturu və nəqliyyat-logistika sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi gündəmdədir.
Qarabaginfo.az bildirir ki, Afinada energetika naziri Pərviz Şahbazov və Yunanıstanın xarici işlər nazirinin müavini Theoharis Theoharisin həmsədrliyi ilə
Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Yunanıstan Respublikası Hökuməti arasında iqtisadi, sənaye və texnoloji sahələrdə əməkdaşlıq üzrə Birgə Komissiyanın VI iclası keçirilib.
İclasda enerji əməkdaşlığı əsas istiqamətlərdən biri olub.
Yunanıstan 8 ayda 700 milyon kubmetr Azərbaycan qazı alıb
Rəsmi açıqlamaya görə, Azərbaycan 2025-ci ildə Yunanıstana 1,1 milyard kubmetr təbii qaz ixrac edib. 2026-cı ilin ilk 8 ayında isə Yunanıstana təxminən 700 milyon kubmetr Azərbaycan qazı çatdırılıb. Bu rəqəm göstərir ki, Azərbaycan qazı Yunanıstanın enerji təminatında mühüm mənbələrdən birinə çevrilməkdə davam edir. Eyni zamanda, ilin qalan aylarında ixracın ümumi həcminin 2025-ci ilin göstəricisi ilə müqayisə olunacaq səviyyəyə çatıb-çatmayacağı da diqqət çəkir.
Azərbaycan qazının Yunanıstana nəqlində Cənub Qaz Dəhlizi və onun Avropaya çıxışını təmin edən Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) mühüm rol oynayır.
TAP-dan Yunanıstana 6 milyard kubmetr qaz
Energetika Nazirliyinin məlumatına əsasən, TAP-ın istismara verilməsindən indiyədək Yunanıstana ümumilikdə 6 milyard kubmetr Azərbaycan qazı çatdırılıb. Daha böyük mənzərədə isə Azərbaycan qazının Avropaya nəqli daha yüksək rəqəmlərlə ifadə olunur. TAP vasitəsilə indiyədək Avropa ölkələrinə ümumilikdə 61,4 milyard kubmetr Azərbaycan qazı çatdırılıb.
Beləliklə, Yunanıstanın payına düşən 6 milyard kubmetr qaz Avropaya TAP vasitəsilə nəql olunan ümumi Azərbaycan qazının təxminən 10 faizinə bərabərdir. Bu göstərici Yunanıstanın Azərbaycan qazının Avropa bazarına çıxarılmasında mühüm istiqamətlərdən biri olduğunu göstərir.
Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektoru da gündəmdədir
Görüşdə “Yunanıstan-Bolqarıstan İnterkonnektoru”nun (IGB) da Avropanın enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və qaz təchizatının şaxələndirilməsində strateji rolu vurğulanıb. Bu bağlantı Azərbaycan qazının Cənub-Şərqi Avropanın enerji bazarlarına çıxış imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Avropaya qaz ixracında əsas məqsədlərdən biri yalnız mövcud bazarları qorumaq deyil, həm də enerji təchizatının coğrafiyasını genişləndirməkdir. Yunanıstan isə yerləşdiyi coğrafi mövqeyə görə Cənub-Şərqi Avropanın enerji sistemində mühüm bağlantı nöqtələrindən biridir.
İndi söhbət yalnız qazdan getmir
Azərbaycan-Yunanıstan enerji əməkdaşlığının digər istiqaməti bərpa olunan enerji və elektrik infrastrukturu ilə bağlıdır. Görüşdə Azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialının inkişafı, Xəzər regionu ilə Avropa arasında yaşıl enerji bağlantılarının yaradılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə məlumat verilib.
Tərəflər yaşıl enerji, elektrik infrastrukturu və regional bağlantılarla yanaşı, enerji səmərəliliyi və hidrogen sahələrində əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin əhəmiyyətini də qeyd ediblər. Bu, Azərbaycanla Avropa arasında enerji münasibətlərinin tədricən yalnız təbii qazla məhdudlaşmayan daha geniş əməkdaşlıq modelinə çevrildiyini göstərir.
Tranzit yükdaşımalar 90 faiz artıb
İki ölkənin əməkdaşlığında enerji ilə yanaşı nəqliyyat və logistika da ön plana çıxır. Rəsmi məlumata görə, ötən il Azərbaycanla Yunanıstan arasında tranzit yükdaşımaların həcmi təxminən 90 faiz artıb. Bu göstərici xüsusilə Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artdığı bir dövrdə diqqət çəkir. Azərbaycan Orta Dəhlizin mühüm hissəsi kimi Mərkəzi Asiyanı Xəzər dənizi, Azərbaycan və Cənubi Qafqaz üzərindən Avropa bazarları ilə birləşdirən nəqliyyat marşrutunda əsas ölkələrdən biridir. Yunanıstanın isə Avropanın cənub-şərqində yerləşməsi və Aralıq dənizinə çıxışı iki ölkə arasında logistika əməkdaşlığı üçün əlavə imkanlar yaradır.
Görüşdə Cənubi Qafqaz, Avropa və Şərqi Aralıq dənizi arasında bağlantıların inkişafı, liman və dəniz əməkdaşlığının genişləndirilməsi, həmçinin birbaşa hava əlaqələrinin yaradılması məsələləri müzakirə olunub.
Azərbaycan-Yunanıstan xəttində yeni mərhələ
Beləliklə, iki ölkə arasında əməkdaşlığın əsas rəqəmləri enerji və logistikanın getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazandığını göstərir:
1,1 milyard kubmetr – Azərbaycanın 2025-ci ildə Yunanıstana qaz ixracı;
700 milyon kubmetr – 2026-cı ilin ilk 8 ayında Yunanıstana çatdırılan Azərbaycan qazı;
6 milyard kubmetr – TAP-ın fəaliyyətə başlamasından indiyədək Yunanıstana çatdırılan Azərbaycan qazı;
61,4 milyard kubmetr – TAP vasitəsilə Avropa ölkələrinə çatdırılan Azərbaycan qazının ümumi həcmi;
90 faiz – ötən il Azərbaycan-Yunanıstan arasında tranzit yükdaşımaların artımı.
Bu rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan-Yunanıstan münasibətlərində enerji əməkdaşlığı ilə yanaşı, logistika, yaşıl enerji və regional bağlantılar da getdikcə daha çox ön plana çıxır.