Gün ərzində saatlarla kompüter qarşısında oturmaq, avtomobildən çox istifadə etmək və işdən sonra televizor və telefon qarşısında vaxt keçirmək fiziki aktivliyi ciddi şəkildə azaldır. Halbuki sağlam qalmaq üçün mütləq idman zalına getmək lazım deyil. Gündəlik piyada gəzmək, pilləkən qalxmaq, ev işi və bağçılıq da fiziki aktivliyə daxildir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, dünyada böyüklərin təxminən 31 faizi, yəni 1,8 milyard insan həftədə tövsiyə olunan fiziki aktivlik səviyyəsinə çatmır. Təşkilat böyüklər üçün həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik tövsiyə edir.
Bu, ilk baxışda böyük rəqəm kimi görünə bilər. Amma həftəyə 150 dəqiqəni beş günə böldükdə gündə cəmi 30 dəqiqə edir.
Gəzinti niyə əhəmiyyətlidir?
Orta tempdə piyada gəzmək ürək-damar sisteminin fəaliyyətinə kömək edir, əzələləri işlək saxlayır və uzunmüddətli perspektivdə bir sıra xroniki xəstəliklərin riskinin azalması ilə əlaqələndirilir.
ÜST bildirir ki, müntəzəm fiziki aktivlik ürək-damar xəstəlikləri, diabet və bəzi xərçəng növlərinin riskinin azalmasına, həmçinin depressiya və narahatlıq əlamətlərinin azalmasına kömək edə bilər. Fiziki aktivlik beyin sağlamlığına və yuxuya da müsbət təsir göstərir.
Daha bir vacib məqam odur ki, hərəkətin faydasını görmək üçün mütləq uzun məşq etmək tələb olunmur. CDC bildirir ki, fiziki aktivliyi olmayan insanlar belə hərəkəti artırmaqla sağlamlıq baxımından müəyyən fayda əldə edə bilərlər.
Uzun müddət oturmaq niyə problem yaradır?
Məsələ yalnız idman etməmək deyil. Günün böyük hissəsini hərəkətsiz keçirmək də ayrıca risk faktorudur.
Ofisdə işləyən insan üçün sadə dəyişikliklər belə əhəmiyyətlidir: hər saatdan bir ayağa qalxmaq, qısa məsafələrdə avtomobildən istifadə etməmək, lift əvəzinə pilləkəndən yararlanmaq və nahardan sonra 10-15 dəqiqə gəzmək.
ÜST fiziki hərəkətsizliyin kifayət qədər aktiv insanlarla müqayisədə ölüm riskini təxminən 20-30 faiz artırdığını bildirir.
Payızda bunu necə vərdişə çevirmək olar?
Havanın çox isti olmadığı günlərdə səhər və ya axşam gəzintisi üçün 20-30 dəqiqə ayırmaq mümkündür. Əsas məqsəd birdən-birə ağır məşqə başlamaq deyil, hərəkəti gündəlik həyatın bir hissəsinə çevirməkdir.
Xüsusilə uzun müddət oturaq həyat keçirənlər fiziki aktivliyi tədricən artırmalıdır. Ürək-damar, oynaq və digər xroniki problemi olan şəxslər isə məşq proqramını həkimlə məsləhətləşərək seçməlidirlər.